Een maakoctrooi voor de maakindustrie?

Marco Coolen, AOMB IP Consultants,  4 maart 2016
maakoctroooi

“Wij hebben geen eigen producten, dus voor ons zijn patenten niet interessant.” Een veel voorkomende reactie bij ondernemers uit de maakindustrie op een vraag naar octrooien. Bedrijven in de maakindustrie die een product maken dat door een klant is ontwikkeld, kunnen op dat product inderdaad geen octrooi aanvragen. Het recht op het patent voor het product komt in beginsel toe aan de uitvinder van het product. Er valt echter meer te patenteren dan alleen maar producten.

 

Wat kun je patenteren?
Een eigen product is niet noodzakelijk voor het aanvragen van een octrooi. Een octrooi op een product wordt vaak wel als het meest interessant gezien. Zo’n octrooi kan namelijk niet alleen het product beschermen, maar ook het gebruik en het produceren van het product. Dit betekent dat naast concurrenten die het product op de markt brengen ook toeleveranciers die het product maken kunnen worden aangesproken. Het is echter ook mogelijk om een octrooi gericht op het maken van een product aan te vragen. Een dergelijk octrooi heet in octrooitaal een “werkwijze octrooi”.

 

Wat is een “werkwijze”?
Een werkwijze in een octrooi is een breed begrip dat is samen te vatten als een manier van werken; het maakoctrooi. Een dergelijke manier van werken is in een octrooi meestal beschreven in de vorm van stappen die moeten worden doorlopen om tot een gewenst resultaat te komen. Het gewenste resultaat kan echt van alles zijn zolang het bijvoorbeeld maar niet in strijd is met de openbare orde. Om een idee te geven van een “werkwijze” zijn hierna enkele voorbeelden van bekende werkwijzen beschreven.

Een werkwijze voor het gedeeltelijk harden van een product zou de volgende stappen kunnen bevatten:

  • Het verwarmen van een gebied van een product tot boven een bepaalde temperatuur;
  • Het plaatsen van het product in een mal;
  • Het sluiten van de mal;
  • Het koelen van het product in het gebied dat gehard moet worden zodat een geharde microstructuur ontstaat.

Een werkwijze voor het transporteren van bagage op vliegvelden zou de volgende stappen kunnen bevatten:

  • Het plaatsen van bagage in bakken;
  • Het verplaatsen van de bakken via een transportband;
  • Het door het kantelen van de bakken uit de bakken halen van de bagage.

Een werkwijze voor het verbinden van twee mobiele telefoons zou de volgende stappen kunnen bevatten:

  • Het versturen van een verzoek voor verbinding met de eerste telefoon;
  • Het door het telefoonnetwerk sturen van het verzoek;
  • Het accepteren van het verzoek door de tweede telefoon.

 

Einde van een bedrijfsgeheim?
Net zoals een product openbaar wordt door publicatie van het octrooi of het product, wordt een werkwijze openbaar door publicatie van het maakoctrooi. Dit betekent dat in ruil voor een patent een bedrijfsgeheim niet langer geheim kan zijn. Met name indien je aan een product niet kunt zien hoe het is gemaakt kan het verklappen van je productiemethode een grote stap zijn. Typische voorbeelden van dergelijke producten kunnen zijn spuitgietdelen, freesdelen of een recept zoals dat van Coca-Cola, waarbij een innovatie in het maakproces doorgaans geheim blijft.

 

Handhaving van een maakoctrooi?
De eigenaar van een patent heeft het recht om anderen te verbieden de gepatenteerde uitvinding toe te passen. Dit betekent echter niet dat je als octrooihouder zomaar de productiehal van je concurrent mag inspecteren. Het bewijzen dat een concurrent inbreuk maakt op de gepatenteerde werkwijze is daarom vaak lastig. In het bijzonder indien je aan het product niet kunt zien dat de werkwijze is gebruikt. Bij een gang naar de rechtbank, is in de wet daarom opgenomen dat bij een gepatenteerde werkwijze voor een nieuw product de concurrent dient te bewijzen dat hij de werkwijze niet gebruikt.

 

Maakoctrooi in de praktijk
Uit de database van het Europees Octrooibureau blijkt dat in ongeveer 20% van de in 2015 gepubliceerde Nederlandse octrooien een werkwijze staat. Dat relatief weinig octrooien een werkwijze hebben, betekent wat mij betreft niet dat een maakoctrooi niet interessant kan zijn. Zeker indien je aan het product kunt zien hoe het is gemaakt, kan een maakoctrooi een goede onderhandelingspositie in de toeleverketen opleveren. Daarnaast kan een maakoctrooi mogelijk tot extra inkomsten leiden door het verkopen van licenties bieden.

 

Wil je meer weten over octrooien lees dan ook “7 dingen die je moet weten over patenten in de maakindustrie”. Stel dan je vraag onder aan deze blog of neem contact met ons op.

Marco Coolen
AOMB IP Consultants